Menu

Fd en Fl van de NMBS

Onlangs vonden we in ons fotoarchief enkele foto's uit de jaren 1970 en 1980 die onze belangstelling wekte vanwege het opschrift 'Intercom' en de aanduiding type 1000G2. Naast deze wagens blijkt ook het type 1000G1 te hebben bestaan. Over deze wagens vonden we weinig informatie in onze documentatie. Voldoende om onze speurtocht verder te zetten. De geschiedenis van deze wagens is opmerkelijk. De moeite om verder te lezen.


NMBS Type 1000G1 (Fds)

Wanneer we verder zoeken, vinden we toch nog meer gegevens. De wagens type 1000G1 werden blijkbaar in 1962 besteld bij Les Usines de et à Braine-le-Compte. Ze werd echter pas drie jaar later geleverd in 1965. Ondanks de effectieve levering vinden we deze wagens eind 1965 niet terug in het bestand van de NMBS. Waarschijnlijk omdat de zelflosser niet onmiddellijk werd aanvaard.

In het totaal werden door Les Usines de et à Braine-le-Compte vijf wagens van dit type gebouwd. Op de fiches van de spoorwegen uit 1966 vinden we één wagen met handbediende loskleppen (SUB 211077). Deze wagen kreeg het nummer 21 88 612 0 000-2 (geremd) en met de UIC lettercode Fds. Daarnaast vinden we een tweede fiche (SUB 211009) met automatische bediening van de deuren met de nummers 21 88 612 0 001-a tot 0 009-a (geremd) eveneens met lettercode Fds. Hiervan werden vier wagens gebouwd. (In de NMBS- fiches verwijst SUB naar de fabrikant 'Braine-le-Comte').

Naast deze fiches vinden we slechts één foto in een folder van de NMBS uit de jaren 1960 naar aanleiding van een tentoonstelling van MNBS materiaal (zie openingsfoto). Deze wagen heeft het nummer 21 88 612 0 002-8 [P] en een type aanduiding 1000G1.

Fds 10000G1 21 88 612 0 001 charles001

Vermoedelijk was de NMBS niet echt tevreden over deze wagens en was hen geen lang leven beschoren. Wij hebben een aanduiding gevonden dat ze nog aanwezig waren op 1 juni 1972. In 1973 verdwenen ze uit de geschriften. In 1974 vinden we ze niet meer terug. Vermoedelijk gebeurde deze schrapping naar aanleiding van de overname van 80 wagens van NV Intercom die nadien bij de NMBS als type 1000G2 werden aangeduid. De vijf wagens type 1000G1 werden te koop gesteld, maar wat er verder mee is gebeurd, weten we niet. Misschien werden ze verschroot.


Fd Intercom 1963 NMBS Info 1964 Putman 4NMBS Type 1000G2
Fd Intercom wagens voor vervoer van Schlamms

Deze wagens werden als privaatwagen gebouwd voor NV Intercom in 1962-63, nog voor de prototypes 1000G1 aan de NMBS werden geleverd. Intercom is een elektriciteitsleverancier die in 1990 met Unerg en EBES samensmolten tot Electrabel dat momenteel eigendom is van GDF Suez. De wagens werden gebouwd door de fabrieken van Trains de Roues du Centre in Houdeng-Goegnies. Intercom gebruikte de wagens voor het vervoer van Schlamms. Schlamms zijn een restproduct na het wassen van de kolen in de steenkoolmijnen en bestaat in hoofdzaak uit kolengruis en water. Het werd gebruikt als brandstof voor de kolengestookte elektriciteitscentrales. De wagens werden ingeschreven met de nummers 21 88 060 3 000-a tot 199-a (geremd en ongeremd) en kregen de UIC lettercode Fd. Ze kregen als privéwagen geen type aanduiding zoals dit wel het geval was met de wagens van de NMBS.

Kort nadat de wagens in gebruik werden genomen, veranderde de twee eerste cijfers in 20. Vermoedelijk werden er van dit type 200 wagens geleverd aan Intercom. Ze werden zwart antraciet geschilderd. Door vervuiling van de vervoerde producten en onder invloed van weer en wind komt deze kleur op foto's over als donkergrijs.

Vermoedelijk werden reeds kort na hun in-dienst-neming de zijkanten versterkt met een verticale balk in het midden. Dit leiden we af uit de enkele foto's die we van deze wagen hebben teruggevonden. In 1964 werden ze vernummerd naar 44 88 615 0 100-a tot 299-a (Fd) en behielden hun zwarte schildering als privaatwagen van Intercom.

 

Fd Intercom 1963 NMBS Info 1964 Putman 2De deuren of loskleppen konden automatisch geopend worden. Hiervoor werden de wagens over de losinstallatie geduwd. Via een constructie tussen de sporen werden de loskleppen aan beide zijden automatisch geopend.

In 1973 werden 80 wagens van Intercom overgenomen door de Belgische spoorwegen. Deze wagens werden roodbruin geschilderd. Het is vanaf deze overname door de NMBS dat ze de aanduiding als type 1000G2 hebben gekregen. Ze werden vernummerd in de drie reeksen waarbij de eerste twee cijfers regelmatig werden gewijzigd in 21 - 20 - 06 en 16.

De eerste reeks kreeg de nummers 16 88 602 0 500-a tot 0 519-a (ongeremd) met de lettercode Fd. Ze werden door de NMBS op hun beurt verhuurd aan Intercom voor het vervoer van kolen. De tweede en de derde reeks werden gebruikt voor het pendelvervoer van zinkerts naar Budel (net over de Belgisch-Nederlandse grens nabij Neerpelt). Zij kregen de nummers 16 88 602 0 520-a tot 579-a (ongeremd) en 16 88 602 0 580-a tot 0 599-a (geremd). Zij kregen eveneens de lettercode Fd. De geremde wagens hadden aan één kant een bordes voor de bediening van de handrem.

In 1981 werden de resterende wagens opnieuw vernummerd in twee reeksen. Waarschijnlijk ging het hier om de resterende 80 wagens die in 1973 werden overgenomen. De eerste reeks kreeg de nummers 42 88 617 5 000-a tot 5 099-a (geremd en ongeremd) en werden nog steeds gebruikt voor het vervoer van zinkerts naar Budel. De tweede reeks kreeg de nummers 46 88 617 5 000-a tot 099-a (ongeremd) en werden verhuurd aan Intercom voor het vervoer van kolen zoals bovenstaande foto van de 46 88 617 5 053-6 gemaakt in Antwerpen op 3 novemeber 1982 (Foto Charles Ocsinberg). De wagens kregen vanaf dan de letteraanduiding Fll en Fl afhankelijk van het systeem voor de bediening van de loskleppen.

Na het beëindigen van het contract voor het vervoer van zinkerts begin jaren 1980, hebben alle overblijvende wagens nog een korte tijd dienst gedaan voor het vervoer van kolen in opdracht van Intercom. De eerste twee cijfers werden aangepast van 42 naar 46. Midden jaren 1980 werden de wagens uit dienst genomen. Zijn ze daarna verkocht of verschroot? Dit is niet geweten.

Van de 120 private wagens van Intercom, die in 1973 niet door de NMBS zijn overgenomen, is weinig bekend. Sommige van deze wagens droegen tot in de jaren 1970 nog steeds hun oorspronkelijk nummer 44 88 615 0. Getuige hiervan zijn de enkele foto's die we uit die periode hebben teruggevonden. Ze werden tot op het einde van hun loopbaan gebruikt voor het vervoer van steenkool. Wat er nadien met ze is gebeurt weten we niet. vermoedelijk zijn ze collectief verschroot.



Ook in het boek 'Treinen van België 1960 - Nicolas Collection' vind je eveneens enkele opmerkelijke foto's van de Fds-wagens.
Deze bijdrage is tot stand gekomen met medewerking van Charles Ocsinberg.